Buitenstate

maga zine 2023 2024 In de stilte van het zijn Door de ogen van een paard Boerderij met twee hartjes 06 11 36 C33 Y83 K85 C100 2023 | 2024 Buitenstate magazine

Inhoud Buitenstate Magazine 2023 | 2024 16 4 Voorwoord 6 Ruimte om te ondernemen - Huize Vossendel 11 Expertblog - Annemarie van der Toorn 16 Op pad met... 20 Marijn in de paardenwereld 25 De binnenkijker 31 Expertblog - Slimmer en leuker verduurzamen 36 Ruimte om te ondernemen - Boerderij met twee hartjes Aanbod Buitenstates Noord-Nederland 45 Sierd Moll Makelaars 48 De Woudenhof Makelaars & Rentmeesters 51 Lamberink Makelaars & Adviseurs 55 Alderik Vos Makelaardij Oost-Nederland 56 Reggedael makelaardij & taxaties 57 Euverman & Nuyts en Berends Naafs 58 Van Zeeburg, Luimes & Lebbink Makelaars 59 Wilhelm Makelaars Zuid-Nederland 60 Makelaardij Twan Poels 65 Bernheze Makelaars 72 Lelieveld makelaardij 79 Klijsen Makelaars & Adviseurs 81 Schalk Makelaardij 82 Adriaan van den Heuvel Makelaars & Adviseurs 85 Aelmans Rentmeesters & Makelaars West-Nederland 88 Klaver Makelaardij 90 Kwantes Makelaardij 92 Schep Makelaars 101 Van Ekeren Kuiper makelaardij 105 De Zeeuw Makelaardij 106 Rijk taxateurs | adviseurs | rentmeesters 6 20 11 Colofon Redactie Cor Hospes, Linda Huisman Bladmanagement Loes Faber Fotografie Rosella Fennis, Egbert de Boer, Istarfotografie, Mirte Wijgerse fotografie, René Nijhuis Fotografie, Rianna Hilarius - Studio Spontaan, Monique Moor Fotografie, Staatsbosbeheer, Imadia - Diana Bloemendal Pexels, Shutterstock, Pixabay De woningfoto’s zijn i.o.m. de makelaardijen vrij te gebruiken voor Buitenstate Ontwerp en opmaak GPNo Joure Drukwerk Veldhuis Media Oplage 11.000 Verschijning Jaarlijks Uitgever Buitenstate makelaars Hoofdstraat 155 | 5706 AL Helmond info@buitenstate.nl www.buitenstate.nl Aan de uitgave hebben meegewerkt • Moniek van Dijk • Marijn de Zeeuw • Sierd Moll • Annemarie van der Toorn • Smart Twin – Aart Wijnen • Anita Leestemaker • Huize Vossendel – Mariëlle Stolk • Staatsbosbeheer • Johan en Patricia van der Grijn • Puike wijnen – Karin Brunia Hartelijk dank voor jullie medewerking! Buitenstate is niet aansprakelijk voor druk- of zetfouten, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever is gehele of gedeeltelijke overname van artikelen, illustraties en onderwerpen verboden. 3 2 25 31 36 buitenstate.nl

Voorwoord Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Die stilte is veel waard, zeker als je actief bent in ‘Rouw en Trouw’, zoals Mariëlle Stolk het zelf noemt. Samen met haar man onderneemt ze in een landhuis dat in het Hof van Eden lijkt te liggen. Ze voelt dat mensen de stilte van de natuur waarderen bij het afscheid nemen. Ons magazine opent met dit mooie verhaal over het roer omgooien en tegelijkertijd in stilte kunnen zijn. Verder kun je lezen hoe je – wederom in stilte - met paarden communiceert. Paardengedragtrainer Annemarie van der Toorn vertelt hierover. De communicatie tussen mensen en paarden gaat veelal zonder woorden of geluid. Een paard voelt aan wanneer mensen gestrest zijn, en daar kunnen wij mensen weer veel van leren. Paardenliefhebbers vinden sowieso veel inspiratie in dit nummer. Zo gaat makelaar Marijn op bezoek bij Moniek van Dijk die in Rockanje een dressuurstal houdt. Ze legt uit waar je op kunt letten als je zelf paarden wilt houden. En Johan en Patricia vertellen over de verbouwing van hun woonboerderij uit 1900. Waar uiteraard ruimte voor paarden is. In het monumentale pronkstuk in de Krimpenerwaard vind je echter geen paarden. Daar reikt de wijn tot grote hoogte; letterlijk tot in de nok van de deel. Karin Brunia houdt er kantoor van haar online wijnwinkel. En ze staat ook regelmatig op boerenmarkten. Want ja, die buitenlucht, daar houden we allemaal van, toch? Ondertussen loopt makelaar Sierd nog een rondje in zijn favoriete wandelgebied: de ‘Friese Wetlands’. Wil je weten waar die zijn? Pak dan snel een kopje thee, wijntje of iets anders en laat je meenemen in de mooie verhalen van dit magazine; het is tijd om te verstillen! Veel leesplezier, Loes Faber Het pure platteland: tijd voor verstilling Bij elke editie van dit magazine valt het ons weer op; wat is het buiten toch mooi! In de lente. Als de bloemknoppen openspringen. In de zomer. Als je verkoeling vindt bij een plas of meer. In de herfst. Als het bos ontelbare kleuren laat zien. En in de winter; als de natuur alles los heeft gelaten en is verstild. 5 4 buitenstate.nl

Ruimte om te ondernemen Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Mariëlle Stolk mag als interieurontwerpster het landhuis flink opfrissen. Maar na enkele maanden krijgt zij de kans het zelf te kopen, en besluit zij het roer om te gooien. Welkom in Huize Vossendel te Groessen. Voor al uw rouw- en trouwpartijen. “Als je een afscheid een meerwaarde kunt geven, ja, dat voelt elke keer heel waardevol.” In de stilte van het zijn “We hebben twee tuinen waarin we vooral dingen organiseren die samenvallen onder de noemer ‘Rouw en Trouw’”, vertelt Mariëlle Stolk, terwijl zij loopt door een tuin, een locus amoenus volledig omzoomd door bloemen. Vanaf april tot eind september groeit en bloeit er elke twee weken weer een ander boeket, en dat is echt betoverend, zegt zij. Met als vaste gasten Annabellen en andere hortensia’s. Die enorme bloemenweldaad, ja, zeer geschikt voor huwelijksvoltrekkingen. “De andere tuin is meer sereen, heeft een sfeervolle tent aan het water, met als enige geluid de watervogels en het ruisen van de bomen. Af en toe vliegt een reiger, ooievaar of vlinder voorbij en verderop in de uiterwaarden staan koeien.” Herenboerderij Mariëlle is opgeleid als interieurontwerper, en komt in de jaren negentig terecht bij de politie GelderlandZuid. Bij de afdeling human resources, waar zij verantwoordelijk is voor werving en selectie van nieuwe rekruten voor de politieopleiding. Tien jaar geleden begint haar ‘oude hart’ weer te kloppen en begint zij ‘MarStyling, Interieurontwerp, Advies & Bouwbegeleiding’. Een van haar opdrachten komt van Jacqueline en Peter van Huize Vossendel, een fraai landhuis te Groessen. Gebouwd in 1887 voor een welgestelde herenboer. Al vrij snel komen er nieuwe bewoners: de opa en oma van Jacqueline kochten het huis en de stallen, waar vooral varkens knorren en koeien loeien. Jacqueline en haar zus zijn de derde generatie Reijers die wonen in de boerderij die door de serre, de luiken, het metselwerk en de crèmekleurige stenen sterk lijkt op een landhuis dat je ook in villawijken in Baarn, Oosterbeek en Wassenaar ziet. Voetbalvelden 30 jaar geleden besluiten de twee zussen de herenboerderij te kopen en te splitsen. Jacqueline gaat naar ‘het hoofdpand’, haar zus naar ‘de schuur’ die al snel wordt gemetamorfoseerd tot een fraai woonpaleis. Allebei de huizen zijn 450 vierkante meter groot met 10.000 m² eigen grond. Een schijntje van vroeger, weet Mariëlle. Ooit is het huis omringd door 20.000 vierkante meter landerijen en ga je nog verder terug in de tijd door nog meer voetbalvelden vierkante meters, tot ver aan de overkant van de Nederrijn. Mariëlle: “Met het overlijden van de vader van Jacqueline verdwijnen de koeien en varkens, en besluit de familie veel land te verkopen.” Buitenlandkriebels Jacqueline gebruikt Huize Vossendel (“Een del is oud-Nederlands voor een dal of laagte, dus ja, vroeger hebben zich hier vast veel vossen verstopt. Het ligt aan een straat die ook Vossendel heet.”) als woning en locatie voor trouwerijen, diners, vergaderingen en uitvaarten. Mariëlle kent oudcollega Peter vanuit haar politiewerk. Hij is tien jaar eerder bij Jacqueline ingetrokken, en ja, wat doe je dan na een tijdje, wel of niet verhuizen? Ze willen een nieuwe start, op een eigen plek in plaats van te blijven wonen in een huis met vooral meubels van haar ex, haar ouders en zelfs haar opa en oma. Toch besluiten ze in Groessen te blijven. Peter belt Mariëlle voor een restyling. Vanaf dat moment wordt een zaadje in haar geplant, zegt Mariëlle. Dat beroemde zaadje dat iets laat groeien van ‘hé, dit kunnen wij met zijn tweetjes ook’. Zij heeft al een tijdje buitenlandkriebels, om samen met haar man Eugène iets in Spanje of Italië te beginnen. Een luxe pension met fraaie appartementen of een landelijke B&B. Als zij hem over Huize Vossendel vertelt, krijgt die ook zoiets van, hmm, we kunnen ook in eigen land het roer omgooien. Waarom moet je daarvoor emigreren? Eugène & Mariëlle 7 6 buitenstate.nl

Ruimte om te ondernemen Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Voorzetten Met dat idee kijkt Mariëlle geregeld om haar heen. Zij hoort over een huis dat al twee jaar te koop staat, en nee hè, dat gaat vlak voor haar neus weg. Dat blijkt niet voor niks. Want ineens krijgt zij een telefoontje van Peter. ‘Stop met het herontwerpen van ons huis Mariëlle. We gaan verhuizen. Kleiner wonen op twee plekken, in Duiven en Alkmaar, waar de kinderen van Jacqueline wonen. Kun je ons helpen die twee huizen in te richten?’ Dat wil ze graag. En mag zij direct haar vinger als koper voor Huize Vossendel opsteken? “We willen graag voortzetten wat jullie met Huize Vossendel hebben opgezet. Die tuinen met rouw en trouw.” Binnenbad O ja, zij is een buitenmens. Haar wiegje staat weliswaar in Nijmegen, maar al snel verhuizen haar ouders naar Wijchen. “Ik hang naar het vrije, naar de natuur.” Vast een erfenisje van haar vader. Die was schipper op de grote vaart. “Wij hadden thuis een bootje. Eerst een klein zeilbootje, later een kajuitboot en grotere zeilboten. Intussen varen mijn ouders over de Griekse wateren op een nog groter schip.” Op enkele meters van Huize Vossedel ligt ook rivierwater, voor de binnenscheepvaart en pleziervaart. Met nog dichter bij een plas die ooit fungeerde als natuurzwembad. Met kleedhokjes en alles wat je bij zo’n natuurzwembad kunt verwachten. Vandaag is het minimeertje -ontstaan na een dijkdoorbraak in de Nederrijn in 1809- de favoriete poedelplek voor reigers, albatrossen en andere watervogels. En ja hoor, ook Mariëlle en Eugène hebben wel eens een plonsje in het water gewaagd. Vanaf de vlonder in de eigen tuin. En sinds kort drijft er een bootje in de Waaij zoals het binnenbad heet. Tent in de tuin In de ‘rouwtuin’ staat een tent. Een zogeheten stretchtent die je ook op festivals ziet. Zeg maar zo’n doek op palen. “Je kunt die niet fijn rondom dicht maken, en dat is vervelend mocht het plots hard gaan plenzen of waaien”, vertelt Mariëlle. Zij besluit die tent in te ruilen voor een lichtere champagnekleurige variant. Die meer zonlicht doorlaat en ruimte biedt voor wandramen. Zo zit iedereen binnen ook bij slecht weer droog en warm, maximaal 150 man, anders wordt het haar te onpersoonlijk, en ja hoor, heel sfeervol, laat dat maar aan de interieurontwerpster over. “Laatst hadden we een enorme onweersbui. De regen stortte als een waterval naar beneden, een zo ontzettend betoverend schouwspel. Na de ceremonie begon de zon te schijnen. De mensen gingen naar de begraafplaats, wij hebben een terras gemaakt en parasols klaargezet. De rest van de middag zat iedereen buiten in de schaduw of zon. Bij windkracht acht, ja, dan moeten we misschien uitwijken. Gelukkig hebben we voldoende back up in de omgeving.” Chic de friemel Mariëlle heeft aan het huis zelf nauwelijks iets veranderd. “In een oude meterkast hangt nog een papier van de stroomgroepen van de knechtenkamer, stallen, de waskamer en andere ruimten.” Binnen is het af en toe bijna te chic de friemel. In elke kamer vind je wel een klassiek elementen dat je doet wegdromen naar vervlogen tijden. Glas-in-lood ramen, hoge plafonds met plafondornamenten, kamers-en-suite, een serre, de gedraaide trap, en kijk eens, een traditionele wijnkelder. Op de eerste en tweede verdieping vind je zes slaapkamers. Zij houdt er met MarStyling kantoor. Ook is er een biljartkamer met bar en een relaxruimte met sauna. De masterbedroom, inderdaad te huren als bruidssuite, heeft fraaie openzwaaideuren naar een balkon boven de serre. Je zal daar maar mogen zitten, met een kopje koffie, verse jus d’orange, een gekookt eitje en toast met marmelade. “We willen van die kamer ’s winters een luxe Airbnb maken. Met een sauna, jacuzzi en privétuin. Wanneer het ‘rouwseizoen’ vanaf het voorjaar weer begint, kun je die kamer alleen nog huren als bruidssuite. Niet als er op hetzelfde moment een afscheidsceremonie is.” Lijkweg Je gelooft het niet. Huize Vossendel bevindt zich aan een zijstraatje van de Lijkweg die loopt van Groessen naar Loo. Van die straatnamen heb je niet veel meer in ons land, sterker, Deurne concurreerde als enige nog met zijn eigen Lijkweg. Maar in de jaren zeventig durfden ze daar die straatnaam niet langer aan, en stierf die met de aanleg van een Vinexwijk een stille dood. Maar in Groessen houden ze van hun Lijkweg. Vroeger werden langs die straat de doden naar de begraafplaats gebracht. In ons land vind je nog in enkele plaatsen een Doodelaan of Dodeweg. Eigen cake en koffie mee Weinig mensen weten dat ze op een andere plek, buiten de vier muren van een zaaltje van een crematorium of begraafplaats, afscheid van iemand kunnen nemen. “Dus laat je niet leiden door het stramien van de uitvaartregelaars”, zegt Mariëlle. Kies je eigen pad, zonder tijdsdruk. Want bij Huize Vossendel is het niet zo dat na een paar uur de volgende uitvaart voor de poort staat. Noch dat er meerdere gezelschappen op het terrein rondlopen. Laat staan dat er een trouwerij om de hoek plaatsvindt. Mariëlle: “We hebben één groep mensen per dag.” De inrichting, de catering, alles gaat in overleg. “Een tijdje geleden hadden we een afscheid van een kunstenaar. Het budget was niet groot, maar alle nabestaanden wilden graag op deze plek afscheid van hem nemen.” Voor de catering gebruikten ze de koffiezetters en waterkokers uit haar kantoor. Ze namen zelf hun hapjes en drankjes, en het serviesgoed mee. “De tuin was versierd met de sculpturen van de kunstenaar en veranderd in een heuse beeldentuin.” 9 8 buitenstate.nl

Expertblog - Annemarie van der Toorn Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Waardevol Laatst kwam een mevrouw naar haar toe, tijdens de Open Tuinen Dag, vertelt Mariëlle. Een jaar eerder had zij op Huize Vossendel afscheid van haar man genomen. Ze was zo blij dat ze weer even op dezelfde plek terug kon zijn, want ja, wanneer kon zij die nou bezoeken. “We zijn geen horecagelegenheid”, zegt Mariëlle. Zij nam de vrouw apart om samen een kopje koffie te drinken. Natuurlijk, verdrietig, haar man was overleden. “Zij keek met zoveel plezier terug op die dag. Omdat die zoveel betekenis voor haar had. Ik heb haar daarna alleen gelaten. Het was voor haar net alsof haar man er weer even was.” Daarom, en dat klinkt misschien gek, zegt Mariëlle, rouwen voelt warmer dan trouwen. Omdat je de laatste eer, de laatste herinneringen van een overledene vormgeeft. Als je aan een mooi afscheid kunt bijdragen, als je aan zo’n dag een meerwaarde kunt geven, ja, dat voelt elke keer heel waardevol.” Huize Vossendel, ja, het is een bijzondere plek. Het uitzicht, de rust, in het water dobbert een zwaan. Je bent onderdeel van de stilte. Je bent in het zijn van de natuur. Waren mensen maar net zo vergevingsgezind als paarden, zegt paardengedragtrainer Annemarie van der Toorn. Zij heeft gewerkt met paarden met riekafdrukken en zweepstriemen. “Toch willen ze iedere keer opnieuw het gesprek met je aangaan. Die openheid, dat onbevangene, dat zit in hun natuur.” Dat komt doordat een paard een kuddedier is. Het overleeft door samen te werken, door samen op te letten. Daarom gaan in een kudde nooit alle paarden tegelijk slapen. Een paar blijven wakker. Als er wat gebeurt, schrikken ze op. Dan gaat er een ‘trilling’ door de grond en schieten de andere paarden overeind. Ze willen weg. Hoe eerder hoe beter, want dat komen ze meer in the inner circle van de kudde, en die is veiliger. “Daarom zijn paarden zo open en gevoelig voor hun omgeving. Ze kijken de hele dag rond: dreigt er gevaar ja, dreigt er gevaar nee, dat is hun leven.” Door de ogen van een paard Zij is een begrip in de hippische wereld. Weet als geen ander hoe je een angstige hengst in een trailer krijgt en waarom paarden een hekel aan wispelturige mensen hebben. Paardengedragtrainer Annemarie van der Toorn: “Een paard voelt het meteen als jij stress hebt.” Annemarie van der Toorn 11 10 buitenstate.nl

Expertblog - Annemarie van der Toorn Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Zelfreflectie Annemarie is een begrip binnen de Nederlandse paardenwereld. Ze heeft een vermaard opleidingscentrum, schreef een fikse stapel boeken, geeft les en demonstraties over de hele wereld, en is initiatiefnemer van e-quine.com, een erkende opleiding waar je alles kunt leren over het gedrag van paarden. Communiceren, daar gaat haar werk over, vertelt zij. Mensen wijzen vaak naar hun paard als dat iets doet wat zij niet willen. Maar bij de training van een paard moet je vooral naar jezelf kijken, zegt Annemarie. “Zelfreflectie is het allerbelangrijkste wat je van een paard kunt leren. Je kunt heel stoer doen als je met een paard in de bak staat. Maar dat hoeft slechts een minifractie van jouw stress, frustratie of onvermogen te voelen en hij vertrouwt het niet en gaat in een weigerstand. Een paard houdt niet van discongruent gedrag.” Snapper Zij had een paard, vertelt zij, Snapper, het liefste paard van stal. Het deed nooit een stap verkeerd. Alle kinderen konden op hem rijden. Op een middag reed zij met hem door een bos en begon hij ineens te bokken. Zij dacht: ‘Wat is er met jou aan de hand, hou eens op, doe eens even normaal man, we zijn lekker buiten aan het rijden’. Ineens realiseerde zij zich, ‘shit, ik ben net met ruzie van huis gegaan’. Zij ging op haar ademhaling letten en werd rustig, net zoals Snapper. Paard en berijder waren synchroon. “Als ik een type gedrag vertoon, gaat een paard daarin mee.” Als zijn berijder nerveus doet, denkt het, ik moet me op iets voorbereiden, want er is iets aan de hand. Een leeuw, een tijger? Ik moet ook opletten. Een paard voelt het meteen als jij stress krijgt. Dan verhoogt je hartslag, gaat je bloeddruk stijgen, verandert je ademhaling en spierspanning. “Voor een paard is het van levensbelang die kleine wijzigingen in spierspanningen van anderen te zien. Als hij die zou missen, kan hij binnen een kudde wel eens de laatste zijn die gaat vluchten met alle mogelijke gevolgen van dien.” Stal of vlakte Mensen kennen een paard vaak menselijke eigenschappen toe. Behandelen het alsof het een mens is. ‘Het is koud buiten, dus hij moet een deken om’. ‘Het regent, het paard moet naar binnen’. Annemarie: “Als je een paard de keuze laat, nee, dan kiest hij vaak niet voor een schuilstal. In de natuur zoekt een paard ook geen beschutte plek als een bomenrij, zeker niet als er gevaar dreigt, want daar zitten de leeuwen. Dan wil hij juist naar een open vlakte. Een paard is daarom altijd rustiger als het om zich heen kan kijken. Hij denkt dus niet, wat een veilig stalletje, nee, hij voelt zich veiliger als hij alles kan zien. Maar goed, hij is aan die stal gewend, hij weet niet beter. Zoals alles wat we doen met paarden niet natuurlijk is. Dat is niet erg, mits je voldoet aan een aantal zaken. Dat de stal schoon is, dat hij voldoende turnout-time heeft en lekker naar buiten kan om te socializen met andere paarden, op welke manier dan ook. Dat zijn de dingen die elk paard echt nodig heeft.” Middelvinger Paardenliefhebbers herkennen het vast. Hun paard wil de spuitplaats niet op, wil zijn zadel niet meer om of doet moeilijk met buitenrijden. Bijna 24% van de paarden heeft een uitdaging rond, op of in de trailer. Annemarie: “In ons land praat je over 100.000 paarden.” Flinke aantallen, maar niet vreemd, vindt zij. Want zo’n trailer voelt voor een paard totaal niet natuurlijk. Het rijdt, maakt geluid, het is klein en donker, dus ja, best eng. “Dan zeggen mensen, een paard is niet bang, die steekt zijn middelvinger naar mij op. Of mijn paard heeft claustrofobie. Maar daar heeft elk paard last van, want die wil de ruimte en overzicht.” 13 12 buitenstate.nl

Expertblog - Annemarie van der Toorn Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Panorama Mensen en paarden, echt, ze zijn totaal verschillend. Annemarie: “Wij zijn roofdieren, zij vluchtdieren, en dat is echt een ander spectrum.” Een paard bekijkt de wereld ook heel anders. Zijn ogen -de grootste van alle landdieren- zitten aan de zijkant van zijn hoofd. Daarmee kunnen ze bijna 350 graden rondom kijken, en dat geeft ze een groots panoramazicht, zodat zij de hele omgeving goed kunnen scannen voor mogelijke gevaren. Mensen en andere roofdieren hebben hun ogen aan de voorkant. Beide met bijna 100 procent bilateraal zicht, waardoor ze goed diepte kunnen zien en focussen. Handig tijdens de jacht op een prooidier zoals een paard. Dat heeft 65% bilateraal zicht. “Ook heeft het paard twee blinde vlekken. Een direct onder en voor zijn oog, de ander zit pal achter hem. “Daarom kan een paard heftig reageren wanneer je het, zonder het te waarschuwen, recht van achteren benadert.” Tijdens een springwedstrijd zie je het hoofd van het paard, op weg naar een hindernis, soms een tikkie omhoog of omlaag bewegen. Om beter de afstand en diepte in te schatten. “Wanneer het paard schuin naar de hindernis rijdt, kan hij minder goed de afstand inschatten. Dan moet hij vertrouwen op zijn gevoel en de aanwijzingen van de ruiter.” Leeuw in de trailer Annemarie heeft in haar trainersjaren 3.000 paarden in een trailer geladen -het is haar specialiteit. Wat dat vergemakkelijkt: wederzijds begrip. Dat is volgens haar de basis van paardencommunicatie. Een vergelijking: “Jij wilt mij meenemen in een idee. Jij gaat praten, ik ga luisteren. Terwijl jij mij probeert te overtuigen, ben ik al tegenargumenten aan het verzinnen om jou te overreden van mijn gelijk. Zo kom je nergens.” Zo werkt dat ook met paarden. Jij wilt dat hij in die trailer gaat. ‘Kom op, superleuk, we gaan zo naar het strand.’ Het dier denkt: ‘Nee, doe ik niet, er zit een leeuw in de trailer, ik weet het zeker.’ Jij zegt: ‘Doe normaal, kom gewoon met mij mee, kijk, ik sta er toch ook in?’ Nou, dat kan wel zijn, denkt het paard, ‘ik heb al eens in dat ding gestaan en ik vind dat doodeng’. “Een paard heeft geen verborgen agenda’s, het liegt niet.” Observeren Als een paard een trailer niet in wil, heeft het meestal een angst. Die kun je onderzoeken en trainen. Daartoe gaat Annemarie eerst met het paard buiten de trailer aan de slag om het zelfbewuster te maken. Dan zet ze hem in iets smallers, lagers en iets hogers. En ondertussen blijft zij observeren, letten op alle details. “Op welk moment doet hij wat en hoe reageert hij dan?” Als je al die voorbereidende oefeningen hebt gedaan, kun je naar de trailer toe om het paard daar te trainen. In 8 van de 10 keer heeft zij zijn angst correct ingeschat, zegt zij. In de andere gevallen moet zij opnieuw de diepte in. “Er zijn duizenden manieren om uitdagend paardengedrag op te lossen. Goed of slecht bestaat niet. Zolang jouw aanpak maar bij jou past.” Kom je er niet uit, ga dan rondvragen bij wie je in de buurt het beste terecht kunt om het probleem te verhelpen. “De instructeur van een manege heeft veel kennis. Gaat het om gedrag, dan zou ik naar een gedragsspecialist gaan.” Niet pushen Annemarie besluit. “Als jij iets wil doen met een paard, je wilt hem trainen, maak dan een plan. Ga vooraf bedenken, wat wil ik met hem doen.” Als je dat klaar hebt, word daar dan niet verliefd op. Misschien kan het paard nog niet jouw einddoel behalen. Blijkt dat lastiger dan jij dacht. Dan moet je hem niet pushen en pas tevreden zijn als hij bij dat einddoel is, nee, dan kan je die dag beter positief afsluiten op een punt dat iets lager ligt, en hem daarvoor belonen. Dan komt het paard vaak de volgende dag beter terug en bereik je dat doel wel. “Als je gaat doorzetten en duwen en trekken, ontstaat er frictie in jullie relatie. Dan reageert het alleen maar koppiger en negatiever. Want wat dat betreft, zijn paarden net mensen.” “ Ondertussen observeren, letten op details “ 15 14 buitenstate.nl

Op pad met... Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Denkend aan Dommela De Friese Wetlands. Een lustoord van water, riet, moerasbos, petgaten en smalle grasstroken. Dus niet vergeten waterdichte schoenen aan te trekken. Een wandeling door De Deelen. Veengebied met revolutionaire bodem. “Dit is het. De mooiste zonsondergang in de buurt.” Hij kijkt over een oranjegele plas die wegrimpelt naar een oranje horizon, met dichtbij een koppeltje zwanen en in de verte de skyline van Aldeboarn. “Je hebt in deze hoek van Friesland niet echt veel grote meren, maar deze veenplas, nee, meer heb je niet nodig.” Voor Sierd Moll van de gelijknamige makelaardij uit Gorredijk is er geen mooiere plek in Fryslân dan De Deelen. Een afgegraven veengebied dat bestaat uit een macramé van water, riet, moerasbosjes en smalle graslanden. Noem het de Friese Wetlands, en dat blijkt geen woord te veel. Je moet echt waterdichte schoenen aantrekken voor een wandelingetje door dit verborgen lustoord, weggestopt in een hoek tussen de A32 en A7 vlak boven Heerenveen. “Het gras is erg zompig, vooral in de herfst en winter.” Vandaar het vlonderpad. Met aan het eind dat o zo fijne uitzicht dat op warme zomeravonden vraagt om een picknickmandje en een flesje wijn. Sierd: “Dan moet je je wel goed insmeren tegen vliegjes, want die vinden de avondzon en dit uitzicht net zo fijn.” Krimpend land De Friese veenweiden. Een tien kilometer brede streep die loopt vanuit Stavoren tot voor Drachten, en vandaar omhoog naar Dokkum. Daar ligt jarenlang een dik tapijt van drassig veen. Om dat te ‘ontdrassen’, graven onze verre voorouders sloten, greppels en vaarten. Zo onttrekken ze het water uit het veen en droogt de bovenlaag uit, en kunnen rond 1.000 na Christus de eerste boeren in het gebied gaan landbouwen en turfsteken. Een nadeel. Door die ontwatering krimpt het land en komt dat alsmaar lager te liggen. Op die plekken liggen nu Friese meren. “Stormen nemen af en toe een flinke hap uit de grond rond de afgegraven turfgebieden, en zo groeien die plassen uit tot fikse meren”, weet Sierd. In de Deelen blijven dat bescheiden watertjes. “Dat komt omdat de vervening er pas in 1900 begint en het land dus veel minder tijd krijgt te ontwateren en dus in te klinken.” Friese Wetlands De Hooivaartseweg in Tjalleberd is een doodlopende weg. Aan het eind kun je parkeren, bij de ingang van De Deelen. Wandelaars mogen kiezen, naar links of rechts het laagveenreservaat in. Sierd besluit naar links. Hij is niet vergeten voor onderweg een flesje water en wat ander proviand mee te nemen, want in De Deelen zelf vind je geen horeca, weet hij. Je ziet alleen maar water, grasland, legakkers en rietkragen, waar je over houtsnippers en vlonders doorheen meandert. Met bruggetjes Sierd Moll 17 16 buitenstate.nl

Op pad met... Buitenstate Magazine 2023 | 2024 over petgaten, zoals ze die in Friesland noemen. Tussen die rechte sloten liggen landstroken waar de veenarbeiders de plakken turf opleggen om te drogen. “Ook kun je dijkjes zien die het gebied ooit beschermden tegen het wassende water uit de Middelzee, een zeearm die in de middeleeuwen dwars door Friesland loopt.” Slurpend gras De Deelen is in bezit van Staatsbosbeheer. Volgens Sierd wordt er weinig beheerd. De natuur mag er –zo het lijkt– lekker zijn gang gaan. De Deelen maakt onderdeel uit van het Europese natuurnetwerk Natura 2000. Daardoor is het een walhalla voor vogels. Er vliegt van alles over, terwijl we over slurpend grasland lopen. Een reiger, denkt hij. Dat blijkt een goede gok. De Deelen is een broedplaats voor reigerachtigen als de roerdomp, purperreiger en de grote zilverreiger. Maar het gebied lijkt de hangout van elke vogelsoort. De hele route word je begeleid door getjilp en gekwetter in alle toonladders. Een ander geluid is er niet. Als hij door zijn knieën knakt en tussen de rietkragen gluurt, het is even zoeken, maar ze zijn er hoor, de snor, rietzanger, grote karekiet en zwarte stern. “Klap maar eens in je handen, en je ziet vanuit alle richtingen vogels opvliegen.” Vogelkijkhut Hij is geen vogelaar, bekent hij. Maar dat hoef je niet per se te zijn om in De Deelen op vogelspeurtocht te gaan. In de vogelkijkhut hangen afbeeldingen van alles wat je in de lucht voorbij kunt zien komen. In het najaar dalen vanuit alle windrichtingen vooral eendensoorten op de plassen neer. Het nonnetje, de smient en slobeend. Ook ganzen overwinteren graag in De Deelen. De bruine kolgans, grijze grauwe gans, en zwart-witte brandgans. “Die herken ik”, zegt hij. Dat is niet zo vreemd als je in Friesland tussen zwartwitte koeien bent opgegroeid. Als jochie al kwam hij in het gebied. Zeven kilometer fietsen vanuit zijn geboorteplaats Gorredijk. In de winter om te schaatsen. Dat was wel saai, zegt hij. Steeds eindeloos heen en weer door die lange petgaten die je op de kop of staart –het is maar hoe je dat bekijkt– kon oversteken. “Tijdens de vermaarde Deelentocht waren er genoeg die halverwege al van het ene naar het andere petgat klûnden, door een legakker over te steken. Dan rijd je wel zo’n tocht, maar kan me niet voorstellen dat jij je daarna recht in de spiegel kunt aankijken.” Baggelmachine Daar staat die ineens. Een monumentale bak roest, met draaischijven en strepen, ja, best mooi eigenlijk. Het lijkt op een kinetische installatie van de Zwitserse kunstenaar Jean Tinguerly. Maar nee, niks geen kunst, maar industrieel erfgoed. “Een veenmachine”, vertelt Sierd. “Ook wel veensteek- of baggelmachine genoemd. Die vrat zich letterlijk een weg door het moeraslandschap.” Toen turf niet meer bon ton was, lieten de veenarbeiders ze achter in het landschap. De meeste in ons land zijn gesloopt en verkocht als schroot. Die in de Deelen bleef staan. “Niemand wilde dat ding ontmantelen. Er was gedoe over de prijs van oud ijzer.” Een “ Het nonnetje, de smient en de slobeend “ ruïne van een machine, het is niet het enige wat in de Deelen nog zichtbaar aan de turfgeschiedenis herinnert. Heen en weer Daarvoor moet je een stukje verder lopen. Via een gele kettingveerpont, aan de Schoolweg. Het verbindt De Deelen met de twee ‘turfdorpen’ Tijnje en Nij Beets. Om over te varen, moet je zelf aan de bak. Vandaag vraagt dat om een extra inspanning. Het pontje ligt aan de overkant van de Nieuwe Vaart. Dus moet Sierd dat eerst naar zijn kant trekken, voordat hij zelf kan oversteken. Sierd: “Het pontje vaart hier weer sinds een aantal jaren. Tot begin zestiger jaren van de vorige eeuw heenen-weerde het kinderen naar een school in het buurtschap Uilesprong.” De school is er niet meer, de Schoolweg nog wel. Kinderen mochten gratis naar de overkant, ouderen voor een dubbeltje overvaren. De naam Uilesprong heeft niks met uilen ofzo te maken, legt Sierd uit. “Lang geleden heette de streek al zo. Het woord sprong verwijst naar een dubbele bocht in een rivierloop. Uil is een verbastering van ôl en ool, wat (laag)land aan water betekent.” Dommela Op de pont staat een afbeelding van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Oprichter van de eerste socialistische partij van ons land en de eerste socialist in de Tweede Kamer. Hij komt als eerste politicus op voor de belangen van de arme veenarbeiders. Ze krijgen nauwelijks betaald en leven in erbarmelijke krotten. Hij gaat regelmatig naar Friesland om ze tijdens stakingen en protesten bemoedigend toe te spreken. Altijd in een deftig zwart pak met dito hoed. Dommela, noemen de Friese veenarbeiders hem. Ook wel Us Ferlosser, Onze Verlosser. Zijn foto hangt bij velen aan de muur. “In het openluchtmuseum in Nij Beets, It Damshûs, leer je hoe de veenarbeiders leven en werken, en hoe het landschap door de turfwinning is veranderd”, vertelt Sierd. “Je krijgt een goed beeld van de sociaaleconomische, Na afloop van de wandeling trek gekregen? Probeer de kaart van Pier’s Hiem in Nij Beets of It Polderhûs in Veenhoop. Vanuit het turfmuseum It Damshûs kun je ook een toertje over het water maken. In een turfbok. Een open boot vroeger gebruikt om turf uit ondiepe vaargeulen naar vrachtschepen te vervoeren. Of in een voormalige werkboot van het waterschap met een overkapping. Vergeet ook niet aan te bellen bij Kaasboerderij De Deelen in Tijnje voor een stuk Riperkrite Tsiis. Maak je geen zorgen. Die heeft geen turfsmaak. politieke en landschappelijke geschiedenis van dit veengebied.” Toch wel opmerkelijk, vindt hij. “Dit was vroeger een plek waar niemand graag wilde wonen. Vandaag is het een heel geliefd buitengebied. Je ziet hoe de geschiedenis soms een draai kan maken. Maar ja, met zo’n moerasreservaat om de hoek en die gratis zonsondergang, daar wil iedereen wel wonen.” “ Het landschap is door turfwinning veranderd “ 19 18 buitenstate.nl

Marijn in de paardenwereld Buitenstate Magazine 2023 | 2024 21 20 Onze eigen Buitenstate makelaar Marijn de Zeeuw is gek van paarden. In deze column spreekt zij gelijkgestemden. Dit keer is ze bij Moniek van Dijk in Rockanje. Marijn in de paardenwereld Waarom wilde jij graag in het buitengebied wonen? “Zelf houden we heel erg van rust en ook voor de paarden is een rustige plek met veel ruimte prettig.” Moniek houdt zeven dressuurpaarden aan huis waarvan er drie van haarzelf zijn. Daarnaast heeft ze nog wat jonge paarden in de opfok staan, daarvan komt er binnenkort eentje naar huis. Ze geeft dressuurles en rijdt zelf ook nog dressuurwedstrijden. Hobby en werk komen in huize Van Dijk dus echt samen. Wat vind jij de grootste voordelen van paarden aan huis? “Dat is denk ik het management. Je kan alles zelf bepalen. Wanneer en hoe vaak ik ze naar buiten doe. Wat voor voer ze krijgen, dat soort dingen. Dat heb je allemaal in eigen hand.” Hoe ben je besmet geraakt met het paardenvirus? “Ja, eigenlijk als jong meisje al. Mijn tante had een paard en daar ben ik op gaan rijden. Op een gegeven moment kom je op de manege en op mijn 15e kreeg ik een eigen pony. Toen ging het hard, binnen twee jaar reed ik op het hoogste niveau en kwam de overstap naar de paarden. Ook daar heb ik op hoog niveau dressuur gereden.” Welke faciliteiten heb je hier allemaal in huis? “We hebben de stallen allemaal onder één dak, dus gewoon één stal zodat ze lekker bij elkaar staan allemaal. Verder hebben we een overdekte longeercirkel, zodat je ook bij slecht weer de paarden altijd beweging kan geven. Dat is superfijn. Ook hebben we twee eb en vloed paddocks, een rijbak van 20 bij 60 meter en een stapmolen. En dan uiteraard een paar kleine weitjes en grote weide voor de paarden. O ja, en ook nog een solarium, een wasplaats en een zadelkamer.” Wat zijn volgens jou de belangrijkste voorwaarden voor paarden aan huis? “Dat je genoeg ruimte hebt om ze buiten te laten. En de combinatie van zand en gras vind ik zelf wel belangrijk, bij nat weer kunnen ze dan altijd het zand nog op. Sommige mensen zetten ze altijd buiten, maar dat doen wij met de wedstrijdpaarden niet. Ook is het fijn dat je iemand hebt die een oogje in het zeil kan houden, en dat het voeren goed geregeld is.” Marijn de Zeeuw Moniek van Dijk buitenstate.nl

Marijn in de paardenwereld Buitenstate Magazine 2023 | 2024 23 22 Waar heb je vooral op gelet tijdens de aanleg en indeling van dit complex? “Op best wel veel dingen eigenlijk. Zo hebben we rekening gehouden met de wind, zodat de stalramen zo vaak mogelijk open kunnen. En dat de bak middenin het perceel ligt, waardoor je zo min mogelijk last hebt van maaiende boeren en zo, want daar word je met een jong paard niet heel blij van. Verder hebben we erop gelet dat de stapmolen weer niet té dichtbij de bak en de paddocks staat. Want als er één gaat rennen, willen ze allemaal. Ook hebben we rekening gehouden met sneeuw. Dus dat je via een kort pad naar de longeercirkel en stapmolen kan en niet alles sneeuwvrij hoeft te maken. Voor de paddocks geldt eigenlijk hetzelfde. Al wilden we die ook weer niet te dichtbij de stallen. Je wilt immers niet dat ze in de stal gaan meedoen met de stuiterende paarden in de paddocks.” ...dat de bak middenin het perceel ligt “ “ Stel dat je het nog een keer gaat bouwen, wat zou je dan anders doen? “Ja, een binnenbak is nog echt wel een droom. Maar dat is hier gewoon heel lastig. En verder is het goed om rekening te houden met de mogelijkheid tot het uitbouwen van stallen.” Hoe bevalt het je om de paarden aan huis te hebben? “Eigenlijk heel goed. Als ik iets doe, wil ik het goed doen. Ergens anders heb je je toch aan regels en afspraken te houden. Wel is het een nadeel dat je er 24/7 mee bezig bent. Je gaat niet zomaar even op vakantie, dat is een heel geregel. Zolang we paarden hebben zou ik die alleen nog maar aan huis willen hebben. Ik zou niet meer anders willen.” Alles in eigen hand “ “ buitenstate.nl

De binnenkijker Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Ze zoeken een groter huis met ruimte voor de paarden voor hun dochters. Ze vinden een langgerekte boerderij met een flinke lap grond langs een te schilderachtig veenriviertje. En nee, dan hoef je niet lang na te denken. Alleen nog even dat uitzicht vanuit de woonkamer regelen. Over de vloer bij Johan en Patricia van der Grijn in Noordeloos. De Deel van Noordeloos 25 24 Wie: Moniek van Dijk (43, paardeninstructrice en gek op paarden) Woont met: Mark en hun twee kinderen Sem en Evie Buitenstate in: Rockanje Paarden zijn voor Moniek: zowel hobby als werk Hoeveel paarden: 8 Welk type paard: dressuur paarden Rijdt wedstrijden dressuur: internationaal Grand Prix gereden. Nu weer aan het beginnen met jonge paarden. Johan & Patricia buitenstate.nl

De binnenkijker Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Johan van der Grijn weet het meteen. Daar wil ik vanuit de woonkamer naartoe kijken. Langs het huis in Noordeloos loopt de Giessen, een meanderend riviertje, omzoomd door knotwilgen en wuivend riet, met een polderlandschap zo ver je kijken kan. Gek dat de vorige bewoners op die plek in de woonkamer geen megagrote ramen of glazen openslaande deuren hebben geplaatst, bedenkt hij. Want dat uitzicht, dat is de grootste attractie van het huis. Glazen pui als hobbeltje Die ‘denkfout’ corrigeren, blijkt bouwtechnisch best lastig, merkt Johan. Zie maar eens een glazen pui van 3 bij 3 meter 80 in een oude gevel te schuiven. “De timmerman zei, ik wil die best voor je maken, maar dan op eigen risico. Omdat die deuren zo hoog zijn, gaan ze soms vanzelf openstaan en daardoor tochten.” Daarbij, het is best een zware constructie die je in de gevel moet hangen, en er wacht nog een hobbeltje: “Als we een stuk muur uit de gevel slopen, merken we dat het lastig is de glazen pui aan de spouwmuren vast te maken. Daarvoor hebben we een extra staalconstructie nodig.” Ooievaar als traktatie Die constructie komt er, onzichtbaar in de spouwmuur weggewerkt. Daarna kan het passen en meten beginnen. Johan: “De hardstenen dorpel moet op de oude fundering komen, en dat betekent goed stellen. Je wilt dat de deuren goed open-, en dichtgaan, niet scheef in de gevel komen en goed aansluiten bij het metselwerk, ja, echt een precisieklusje. Alsof je twee helften van een viaduct in elkaar moet schuiven.” Het lukt, en daar geniet hij elke dag extra van. ’s Winters binnen, ’s zomers achter de hoge rietkragen op het terras, in het ochtendzonnetje, wakker worden met een kopje koffie. Een fazant huppelt over het gras, eendjes en andere watervogels dobberen voorbij en in een boom bouwt een ooievaar aan zijn nest. Dit is geen uitzicht, dit is een traktatie. Dochters uit de bedstee Johan en Patricia zijn geboren in Ameide waar ze met hun drie dochters wonen in een rijksmonument uit 1668. Prachtig, maar een beetje meer ruimte is wenselijk. Ook voor de drie meiden. De jongste en oudste slapen bij elkaar in een kamertje, allebei in een bedstee. Dat vind je niet meer leuk als je 16 bent. Hun paarden staan ietsje verderop bij de schoonouders op stal. Liever hebben ze die wat dichter om hen heen. En ja, dan kom je op zoek naar een huis deze plek tegen. Een grote langgerekte boerderij uit 1900 in Noordeloos, een idylle aan het water. Tot 22 jaar geleden staan er nog koeien in de deel. Dan besluit de boer te stoppen. De boerderij komt in handen van een familie. Die renoveert het voorhuis. De deel gaat tegen de grond en bouwen ze in oorspronkelijke stijl tot woonhuis. “50 heipalen, betonnen vloeren, kozijnen van hardhout, vloerverwarming, dat hebben ze goed gedaan”, zegt Johan. De kinderen gaan voor wonen, de ouders achter met een grote houten schuur als erfscheiding. De dochter, met haar gezin, woont nog steeds in het voorhuis. Met sinds twee jaar de familie Van der Grijn als nieuwe achterburen. 27 26 “ Glazen pui op eigen risico “ buitenstate.nl

De binnenkijker Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Johan heeft samen met Patricia een handel in speciale natuurstenen vloeren. Van Bourgondische en Marokkaanse dallen en Belgisch hardsteen uit Henegouwen tot leisteen en travertin vloeren. Je vindt hun showroom van 400 m² in Ameide. Nieuwsgierig? Surf naar www.kersbergen.nl Shovel voor een keukenblad Hun ‘achterhuis’ is 13 meter lang en 10 meter breed. Als eerste krijgt het rieten dak een stevig opknapbeurtje. De buren willen dat toch al opknappen, en zo kan Johan direct vier dakramen voor de slaapkamers plaatsen. Ook gaan ze met de binnenkant aan de slag. Niks geen binnenhuisarchitect. De indeling bedenken ze zelf. “Gewoon aan de keukentafel zitten en ouderwetse knippen, plakken en plaatjes verzamelen, en gaan tekenen. Dan ontstaat het.” Hij pakt de oorspronkelijk bouwtekening er nog even bij. De woonkamer moet zo open mogelijk zijn, vertelt hij, dus weg met die tussenmuur naar de keuken en bijkeuken, en daarmee moet hij ook de achterdeur een paar meter verplaatsen. De blikvanger van de kamer vormt het enorme kookeiland, belegd met een massief Belgisch hardstenen blad. 3 meter 60 lang, 700 kilo schoon aan de haak. “We hebben dat met een shovel op het keukenblad gehesen.” 35 trailers grond Bij het huis hoort een hectare grond. De tuin moet helemaal anders. Alles gaat eruit. Ook is het weiland flink verzakt. In de herfst fungeert het als zwembad voor eendjes. Johan: “We hebben 35 trailers met 20 ton grond nodig om de grond te egaliseren.” Samen met een loonwerker graaft hij greppels voor een betere afwatering. Sindsdien geen plas meer gezien. Wateroverlast kan hoogstens uit de Giessen komen. Bij hoogwater pompen de waterschappen veel liters in dat o zo idyllische veenriviertje, en dan gaat het grondwater omhoog. Maar nee, hij maakt zich geen zorgen om natte voeten. Het huis is gebouwd op een soort terpje. Da’s niet voor niks. De Alblasserwaard is van oorsprong een veenpolder, eeuwen geleden drooggemalen door molens waarvan je er nog enkele in de omgeving ziet. Vanwege de lage ligging liep de waard vaak onder water, en ja, als je dat weet, kun je maar beter je huis een beetje hoger bouwen. 29 28 Belgisch hardstenen blad, 700 kilo schoon aan de haak “ “ buitenstate.nl

Expertblog - Slimmer en leuker verduurzamen Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Kaaspakhuis Na drie maanden stevig klussen met enkele maten als sidekicks, mannen die kunnen timmeren, leidingen leggen en metselen, dat soort kluskampioenen, arriveert de verhuiswagen. Binnen is alles nog niet klaar, nog steeds niet, vertelt Johan, als hij naar de eerste verdieping loopt. Daar staat in de slaapkamer van Johan en Patricia een plaatje, een losstaand bad op een verhoogd plateau. Nog een verdieping hoger wacht het domein van de oudste dochter. “Beide verdiepingen waren bijna ongebruikt.” De laatste tijd ligt zijn klusfocus meer buiten. In het voormalige kaaspakhuis (“het is er koel, kaas kan je er goed rijpen en opslaan”) en de oude varkensschuur, die hij heeft getransformeerd tot een fraaie paardenstal. Aan de achterkant loopt een steigertje langs het water. Om aan te leggen of vanaf te boerenplonzen. Te onrustig voor Johan. Hij denkt alweer aan een nieuwe klus, een waranda in de tuin. Om van daaruit te kijken naar wat er allemaal op en rondom het water gebeurt, en dan even helemaal niks. De hoge energieprijzen hebben de wereld wakker geschud. Verduurzaming is niet meer alleen voorbehouden aan beleidsmakers en de milieubewuste voorhoede. De online tool Smart Twin speelt hierop in. Daarmee zie je als woningeigenaar welke verduurzamingsopties, subsidies en energiebesparingen allemaal mogelijk zijn. Slimmer en leuker verduurzamen Handige tool voor Buitenstates 31 30 Dan even helemaal niks “ “ buitenstate.nl

Expertblog - Slimmer en leuker verduurzamen Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Architect Aart Wijnen is een van de bedenkers van het online platform. Hij is algemeen directeur bij De Twee Snoeken, een groot architectenbureau uit ’s-Hertogenbosch. “Wij werken veel voor gemeenten en collega’s, maar we wilden ook graag bijdragen aan de duurzame woningverbetering van particulieren. Zo zijn we op dit idee gekomen”, aldus Aart. Aanbesteding gewonnen De Twee Snoeken won de aanbesteding van het Ministerie van Binnenlandse Zaken voor het ontwikkelen van een tool die mensen helpt bij het maken van duurzame keuzes. Deze tool - de Smart Twin - is onlangs gekoppeld aan het overheidsinitiatief verbeterjehuis.nl en bouwt een digitale tweeling van je huis. Alle relevante data; van cv-ketel tot dakisolatie en van beglazing tot zonnepanelen, wordt digitaal en 3D in beeld gebracht. Spelen met scenario’s Als deze Smart Twin eenmaal staat, kun je spelen met de data. Wat doet spouwmuurisolatie met mijn energielasten? Zijn zonnepanelen een goede investering? Of kan ik beter kiezen voor een warmtepomp? Het programma maakt oneindige rekenvoorbeelden en scenario’s. Van zowel de investeringen als de besparingen. Je krijgt zelfs de waardestijging van de woning door de gekozen energiemaatregel in beeld. Actuele gegevens Het programma maakt gebruik van actuele data. Aart: “Ja, Arcadis, het grote ingenieursbureau dat veel voor overheden werkt, actualiseert elk kwartaal de prijzen van bijvoorbeeld zonnepanelen of dakisolatie. En voor energieprijzen gebeurt dat waar nodig zelfs vaker. Voor de woningwaardering maken we gebruik van de woningmarktcijfers van Brainbay van de NVM.” Zo ontstaat een betrouwbaar overzicht van alle investeringen en besparingen waardoor je als huiseigenaar heel doelmatig je energielabel kunt verhogen. Via verbeterjehuis.nl is deze tool dus voor iedereen beschikbaar. 33 32 Aart Wijnen buitenstate.nl

Expertblog - Slimmer en leuker verduurzamen Buitenstate Magazine 2023 | 2024 Voor Buitenstates Smart Twin is eenvoudig door particulieren te hanteren als je een rijtjeswoning of twee-ondereen-kapwoning hebt. Dit wordt echter lastiger bij meer uitgebreide huizen als: woonboerderijen, villa’s of landhuizen. Buitenstates dus. “Daarvoor zijn we een uitbreiding op de software aan het bouwen. Dit proberen we in mei klaar te hebben. We doen nu een pilot met een woonboerderij van Buitenstate. Samen met de beschikbare makelaarsdata kunnen we vervolgens een digitale tweeling van deze, wat meer ingewikkelde, huizen maken. We kunnen meer details in beeld brengen, zoals rieten daken, technische installaties en houten gebinten”, vertelt Aart. Magazine Voor potentiële verkopers is dit ook handig. Het brengt precies in beeld hoe hoog de stookkosten zijn en welke investering haalbaar is. “Dat is ook prettig voor de financiering, want de AFM kijkt inmiddels naar alle woonlasten, niet alleen naar die van je hypotheek”, weet Aart. De verkoper kan samen met de makelaar het voorwerk doen en verschillende scenario’s door laten rekenen. Van deze scenario’s wordt een glossy magazine gegenereerd dat je aan potentiële kopers kunt tonen. Voordelen voor kopers Anita Leestemaker is eigenaar van Reggedael makelaardij & taxaties en enthousiast over de mogelijkheden: “Hiermee kun je heel goed inzichtelijk maken wat de verduurzamingsmogelijkheden zijn. Bij oude woningen, zeker ook bij rijksmonumenten is dat best een uitdaging. Bij Rijksmonumenten, is een energielabel niet verplicht, des te meer wenst een koper in kaart te brengen wat de bijkomende lasten van energie en gas zijn. Met Smart Twin krijg je inzicht in mogelijkheden en kosten.” Anita is betrokken bij de pilot voor Buitenstate en kan zich goed voorstellen dat Buitenstate makelaars deze tool gaan gebruiken, zodat potentiële kopers een goed beeld krijgen van de verduurzamingsmogelijkheden. Anita: “Het is supermooi dat je kunt zien wat de aanschaf van zonnepanelen of een warmtepomp doet met je maandelijkse kosten. Dit kan potentiële kopers net dat stukje zekerheid bieden, om wél voor die karakteristieke woonboerderij te gaan. En hoewel je het in eerste instantie misschien voor je portemonnee doet, weten we toch ook allemaal dat het een noodzakelijke stap is voor het milieu.” Meer ambities Voor het architectenbureau reiken de ambities verder dan dit platform. Ze denken inmiddels na over wijk- of buurtmodules. Waardoor je voor gemeentes inzichtelijk maakt hoe je een wijk of buurt sneller van het gas af krijgt. Of een oplossing voor het tekortschieten van de capaciteit op het elektriciteitsnet. Aart: “We stellen onszelf regelmatig de vraag: Hoe kunnen we met z’n allen slimmer en leuker verduurzamen?” Leveranciers Ga je daadwerkelijk over tot verduurzaming? Dan biedt Smart Twin ook de mogelijkheden om met betrouwbare en geverifieerde leveranciers te werken. Via Smart Twin kun je zelfs offertes aanvragen. Je hoeft hier uiteraard geen gebruik van te maken, je kunt ook gewoon je eigen aannemer of installateur kiezen. 35 34 “ Verschillende scenario's laten doorrekenen “ Anita Leestemaker buitenstate.nl

Ruimte om te ondernemen Buitenstate Magazine 2023 | 2024 37 36 Een monumentaal 17e eeuws pronkstuk in de Krimpenerwaard. Langs de Hollandsche IJssel met een groots uitzicht over een slagenlandschap. Het is het hoofdkwartier van de online wijnwinkel van Karin Brunia. “Je komt de stad uit, rijdt de dijk af en bent direct op vakantie.” Boerderij met twee hartjes Duizend jaar geleden is de Krimpenerwaard een ondoordringbaar moerasbos, omzoomd door drie rivieren: de Hollandse IJssel, de Lek en het veenriviertje de Vlist. In de middeleeuwen mogen boeren het gebied bebouwen, op basis van een overeenkomst (een cope) met de grondeigenaar. Elk perceel niet breder dan tien meter, maar je mag dat wel zo ver als je wilt naar achteren uitbreiden. Vandaar dat de Krimpenerwaard nog altijd bestaat uit smalle percelen, omringd door in totaal 3.000 kilometer slootjes. Het resultaat: het grootste slagenlandschap ter wereld. Rond 1600 begint het water in de Krimpenaarwaard te stijgen en moeten molens ervoor zorgen dat de bewoners droge voeten houden. Door dat droogmalen gaat de veengrond inklinken, waardoor die alsmaar dieper daalt. Daarom moeten die dijken rondom steeds hoger. De laatste dijkverhoging is in de jaren tachtig. “Leuk is dit hè”, zegt zij. “In de gevel van de boerderij zitten twee gemetselde hartjes.” Hoe langer je naar de voorgevel kijkt, hoe meer siermetselwerk je ziet. Schuine en dwarse lijnen, met boven de ramen gemetselde accoladebogen. Niet bedoeld om goede sier te maken, maar vooral pragmatisch. “Om de gevel te verstevigen, en de twaalfruitschuiframen op de juiste plek te houden.” Buikje Karin Brunia woont in een monumentale boerderij aan de Hollandsche IJssel. Het voorhuis is in 1650 gebouwd op staal zoals dat heet, zonder heipalen direct op de harde achtergrond. De boerderij groeit uit tot een lengte van 34 meter. “Als je alleen naar de voorkant kijkt, oogt de boerderij als een superschattig klein huisje. En loop eens naar de zijkant. Zie je, het voorhuis bolt een beetje naar buiten. Alsof het door alle uitbreidingen een buikje heeft gekregen.” Flevoland en antikraak Karin groeit op in Flevoland, in een boerderij. Haar vader heeft een hovenierbedrijf. Na haar middelbare school gaat zij Economie & Management studeren in Groningen. Daar ontmoet zij haar vriend Jos. Hij krijgt na zijn studie een baan als chemisch technoloog in de Rotterdamse Botlek. Zij gaat naar Amsterdam en verhuist van het ene antikraakpand naar het andere. Makkelijk en goedkoop als je studeert. “Niet als je overdag werkt, en ’s avonds hoort dat je over twee weken opnieuw moet verhuizen.” “ ...om de twaalfruitschuiframen op de juiste plek te houden “ Karin Brunia buitenstate.nl

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=